Vanja Šmulja
ORCID 0009-0001-7331-3134
Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske, Banja Luka
vanja.smulja.nubrs@gmail.com

doi: 10.5937/cit2648077S
Br. 48 (maj 2026), str. 77-88

Ikonografija preobražaja ili o tumačenju knjižne
ornamentike sa magijsko-religijskog aspekta

Sažetak

Ovaj rad bavi se knjižnom ornamentikom sa aspekta magijsko-religijske simbolike motiva. Shvativši simbole kao samostalne spoznajne oblike koji otključavaju i svijet i svijest i, uvažavajući ulogu hermeneutike (s)likovnih motiva knjižne ornamentike u procesu individuacije, razlikujemo arhetipske i predmetne motive. Prvi se tiču neke radnje, granične situacije, arhetipskog obrasca koji se u univerzalnoj magijsko-religijskoj simbolici izražava dvojako: prvo - kao motiv središta koji simboliše besmrtnost, rast, preobražaj i likovno-motivski se oblikuje kao krug, krst, drvo, stub, stepenice; i drugo – kao motiv vezivanja i čvorova, ambivalentne simbolike o isprepletenosti tkiva Kosmosa i niti sudbine, koji se likovno oblikuje kao preplet. I dok oni suštinski oslikavaju proces individuacije, predmetni – najčešće u liku životinja ili biljaka - predstavljaju ono čime pojedinac treba da ovlada da bi stigao na odredište na tom putu. Ova ikonografija preobražaja, koja je sastavni dio izražajnog repertoara svih umjetnosti, naročito reprezentativno se ispoljava upravo u knjižnoj ornamentici.

Ključne reči:

knjižna ornamentika, motivi, simbolika, tipologija, središte, preplet

Primljeno: 19. novembra 2025.
Ispravke rukopisa: 11. februara 2026.
Prihvaćeno za objavljivanje: 20. februara 2026.

Ikonografija preobražaja ili o tumačenju knjižne ornamentike sa magijsko-religijskog aspekta by Vanja Šmulja is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Preuzmi pun tekst